VĂN HÓA CỘNG ĐỒNG, LÒNG TIN SỐ TRONG THÀNH PHỐ THÔNG MINH TẠI NHẬT BẢN: TIẾP CẬN TỪ XÃ HỘI 5.0
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0048Từ khóa:
Thành phố thông minh, xã hội 5.0, lòng tin số, văn hóa cộng đồng, KizunaTóm tắt
Bài viết tập trung phân tích mối quan hệ biện chứng giữa các giá trị văn hóa cộng đồng truyền thống và việc kiến tạo lòng tin số (digital trust) trong lộ trình xây dựng thành phố thông minh (Smart City) tại Nhật Bản. Thông qua phương pháp tổng quan tài liệu và phân tích trường hợp (case study), nghiên cứu làm rõ cách thức Nhật Bản vận dụng triết lí xã hội 5.0 để giải quyết các nghịch lí giữa công nghệ và văn hóa. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, lòng tin số tại Nhật Bản không được xây dựng thuần túy trên các giải pháp kĩ thuật bảo mật mà dựa trên Kizuna (絆) và quản trị dữ liệu dựa trên sự đồng thuận (Opt-in), từ đó đưa ra một số gợi ý cho Việt Nam trong việc xây dựng hệ sinh thái lòng tin khi triển khai đô thị thông minh.
Tài liệu tham khảo
- Arasasingham, A., & Goodman, M. P. (2023, April 13). Operationalizing Data Free Flow with Trust (DFFT). Center for Strategic and International Studies. https://www.csis.org/analysis/operationalizing-data-free-flow-trust-dfft.
- Cabinet Decision. (2025). Integrated Innovation Strategy 2025. https://www8.cao.go.jp/cstp/tougosenryaku/togo2025_honbun_eiyaku.pdf.
- Cabinet Office of Japan. (2021). The 6th STI Basic Plan in Japan (2021–2025). https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/210423_6th_sti_basic_plan_r.pdf.
- Edelman Trust Institute. (2024). The 2024 Edelman Trust Barometer supplemental report: Insights for the tech sector. https://www.edelman.com/trust/2024/trust-barometer/special-report-tech-sector.
- Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan SPOTLIGHT, (27), 47–50.
- Granier, B., & Kudo, H. (2020). How are Japan’s smart cities smart? A review of the concept and its realization. Urban Science, 4(4), 54–71.
- Guo, T. (2023). Research on the smartification of Japanese cities and regional revitalization in the DX era, Aizuwakamatsu city, Japan. In Advances in Digital Transformation. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.1003632.
- Harayama, Y. (2017). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Hitachi Review, 66(6), 8–13.
- Hirose, Y. (2020, November 8). 国内メディアを信頼している日本人の割合は 37％…週刊誌やデジタルメディアは軒並み 2 割台 [Chỉ 37% người Nhật tin tưởng truyền thông trong nước]. Media Innovation. https://media-innovation.jp/article/2020/11/08/46030.html.
- Hitachi UTokyo Laboratory (H-UTokyo Lab.). (2020). Society 5.0: A people-centric super-smart society. Springer Nature. https://link.springer.com/book/10.1007/978-981-15-2989-4.
- Hồ, M. T., & Lưu, P. T. (2024). Những triết lí nhân văn trong tầm nhìn xã hội 5.0 tại Nhật Bản và một vài gợi ý cho Việt Nam. Tạp chí Truyền thông và Thông tin, (5), 64–70.
- KPMG. (2020). Smart cities: Awareness survey conducted covering five major cities in Japan. https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmgsites/jp/pdf/2020/jp-en-smart-cities.pdf.
- Kitagawa, F. (2025). Smart cities as “mission-oriented” innovation and entrepreneurial ecosystems: Insights from 20 years of experiments in Japan. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 18(3), 481–494. https://doi.org/10.1093/cjres/rsaf019.
- Lê, M. T., & Dương, H. H. (2022). Nhật Bản chuyển đổi số và kiến tạo xã hội 5.0. Tạp chí Thông tin và Truyền thông, (9), 50–59.
- Lưu, T. T. T., & Nguyễn, T. H. (2024). Thành phố thông minh ở Nhật Bản hiện nay. Tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội, (12), 31–38.
- Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (MEXT). (2021). Science, Technology, and Innovation Basic Plan. Government of Japan.
- Ministry of Internal Affairs and Communications Japan (MIC). (2025). Statistical Handbook of Japan.
- Pallagst, K., Pauly, J., & Stumpf, M. (2024). Conceptualising smart cities in the Japanese planning culture. REAL CORP 2024 Proceedings, 137–148. https://doi.org/10.48494/REALCORP2024.6060.
- Shiroyama, H. (2022). Governing AI in Society 5.0: Platforms, data, and ethics. University of Tokyo Press.
