TÍNH NGUYÊN BẢN CỦA THỔ CẨM TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI ĐIỂM ĐẾN MAI CHÂU, TỈNH PHÚ THỌ
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0051Từ khóa:
thổ cẩm truyền thống, tính nguyên bản, thương mại hóa, du lịch, Mai ChâuTóm tắt
Nghiên cứu này phân tích mối quan hệ giữa tính nguyên bản và tính thương mại của nghề dệt thổ cẩm truyền thống trong bối cảnh phát triển du lịch cộng đồng tại điểm đến Mai Châu, tỉnh Phú Thọ thông qua các phương pháp thu thập và phân tích tài liệu, khảo sát thực địa, điều tra xã hội học và điền dã dân tộc học. Dữ liệu được thu thập từ quan sát thực tế, phỏng vấn bằng bảng hỏi với 206 đối tượng gồm nghệ nhân, người dân, doanh nghiệp, chính quyền địa phương và khách du lịch, sau đó được xử lí bằng phương pháp thống kê trên phần mềm Excel. Kết quả nghiên cứu cho thấy nghề dệt thổ cẩm tại Bản Lác và Hang Kia vẫn được duy trì nhưng chịu tác động khác nhau của du lịch và thương mại hóa: Bản Lác có thị trường tiêu thụ tốt hơn nhưng sản phẩm có xu hướng biến đổi về chất liệu, màu sắc và hoa văn, trong khi Hang Kia giữ được nhiều yếu tố truyền thống hơn nhưng gặp khó khăn về đầu ra và nguy cơ mai một nghề do thiếu động lực kinh tế. Từ kết quả nghiên cứu, bài báo đề xuất một số giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị thổ cẩm truyền thống trong phát triển du lịch cộng đồng.
Tài liệu tham khảo
- Bruner, E. M. (1994). Abraham Lincoln as Authentic Reproduction: A Critique of Postmodernism. American Anthropologist, 96(2), 397–415. https://doi.org/10.1525/aa.1994.96.2.02a00070
- Cohen, E. (1988). Authenticity and commoditization in tourism. Annals of Tourism Research, 15(3), 371–386. https://doi.org/10.1016/0160-7383(88)90028-X
- Dao, K. T., Nguyen, D. D., Van Nguyen, D., Nguyen, D. N., & Pham, H. T. L. (2025). Survey data on perceived sustainability and revisit intention of tourists to community-based tourism. Data in Brief, 61, 111773. https://doi.org/10.1016/j.dib.2025.111773
- Garcia, P. (2017). Weaving for tourists in Chinchero, Peru. Journal of Material Culture, 23(1), 3–19. https://doi.org/10.1177/1359183517725098
- Graburn, N. H. H. (1976). Ethnic and Tourist Arts: Cultural Expressions from the Fourth World. University of California Press. https://doi.org/10.2307/jj.13167979
- Green, S. B. (1991). How Many Subjects Does It Take To Do A Regression Analysis. Multivariate Behavioral Research, 26(3), 499–510. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr2603_7
- Greenwood, D. (1989). Culture by the Pound: An Anthropological Perspective on Tourism as Cultural Commoditization. Trong S. B. Gmelch (Ed.), Tourists and Tourism: A Reader (pp. 157–169). Waveland Press. https://www.researchgate.net/publication/245823470_Culture_by_the_Pound_An_Anthropological_Perspective_on_Tourism_as_Cultural_Commoditization
- Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How Many Interviews Are Enough? An Experiment with Data Saturation and Variability. Field Methods, 18, 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
- Hoa, N., Thuong, N., & Duy, N. (2023). The symbol “lanh” in Hmong ethnic minority group’s spiritual culture on Dong Van karst plateau, Ha Giang province, Vietnam. European Journal of Literature, Language and Linguistics Studies, 6(3), 1–11. https://doi.org/10.46827/ejlll.v6i3.400
- Joseph, F. H. J., William, C. B., Barry, J. B., & Rolph, E. A. (2013). Multivariate Data Analysis. Pearson Education Limited. https://books.google.com.vn/books?id=VvXZnQEACAAJ
- Khuc, V. Q., Doan, N. D., & Hoang, N. K. S. (2026). Fostering Sustainable Tourism Associated with Satisfaction and Financial Improvement Using a Novel CPBM Approach: A Case Study of Lac Village, Vietnam. Tourism and Hospitality, 7(1), 1. https://www.mdpi.com/2673-5768/7/1/1
- MacCannell, D. (1973). Staged Authenticity: Arrangements of Social Space in Tourist Settings. American Journal of Sociology, 79(3), 589–603. http://www.jstor.org/stable/2776259
- Ngô, T. H. Y., & Hoàng, T. T. H. (2022). Đánh giá tổng hợp tiềm năng phát triển du lịch theo không gian tại khu vực hồ Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Khoa học Xã hội, 67(2), 70–81. https://doi.org/10.18173/2354-1067.2022-0023
- Nguyễn, H. T. (2012). Di sản văn hóa phi vật thể của người Thái ở Mai Châu. NXB Lao động.
- Nguyễn, T. H. V. (2020). Phát triển du lịch dựa vào cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tộc người khu vực hồ Hòa Bình [Luận án tiến sĩ, Viện Việt Nam học và Khoa học Phát triển].
- Nguyễn, T. S. H. (2023). Biến đổi trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số ở Việt Nam và công tác bảo tồn, phát huy trong đời sống hiện nay. Khoa học Xã hội Việt Nam, 7(187), 103–110. https://doi.org/10.56794/KHXHVN.7(187).103-110
- OECD. (2020). OECD Tourism Trends and Policies 2020. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/6b47b985-en
- Richards, G. (2011). Creativity and tourism: The State of the Art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225–1253. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.07.008
- Salvador Almela, M., & Abellan Calvet, N. (2020). The Mayan weavers of Guatemala: An active process for the safeguarding of their cultural intangible heritage. Tourism and Heritage Journal, 2, 94–109. https://doi.org/10.1344/THJ.2020.2.7
- Sơn, T. H. (1996). Văn hóa H'Mông. NXB Văn hóa Dân tộc, Hà Nội.
- Tran, H. T. B., & Nguyen, H. Q. T. (2026). Prioritising circular economy pathways for sustainable community-based tourism in Vietnam’s Northern Highlands. Discover Sustainability, 7(1), 918. https://doi.org/10.1007/s43621-026-03292-9
- Trung tâm Thông tin du lịch huyện Mai Châu. (2024). Du lịch cộng đồng Mai Châu - Những điểm đến hấp dẫn cho du khách. https://vietnamtourism.gov.vn/post/60363
- UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. https://www.unesco.org/en/intangible-cultural-heritage?hub=66210&utm_source
