MỘT SỐ CHỦ ĐỀ ĐANG NỔI TRONG VĂN HỌC KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG ĐÔNG Á ĐƯƠNG ĐẠI
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0028Từ khóa:
văn học khoa học viễn tưởng Đông Á, khủng hoảng sinh thái, kiểm soát kí ức, giám sát dữ liệu, hậu nhân luậnTóm tắt
Bài viết hướng đến việc nhận diện những chủ đề nổi bật trong văn học khoa học viễn tưởng Đông Á đương đại thông qua phân tích liên ngành các tác phẩm tiêu biểu từ Đài Loan - Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Nghiên cứu chỉ ra bốn trục quan tâm chính: khủng hoảng sinh thái trong bối cảnh hậu công nghiệp, sự xuất hiện của cơ thể lai ghép, sự mở rộng của xã hội giám sát dữ liệu và hình tượng robot, AI không chỉ gợi mở khả năng nhân hóa công nghệ mà còn phơi bày cảm thức cô đơn của con người hiện đại. Bằng cách so sánh với truyền thống khoa học viễn tưởng phương Tây, bài viết làm nổi bật những lo âu xã hội đặc trưng của bối cảnh Đông Á, đồng thời mở ra những suy tư phê phán về giới hạn sinh thái, đạo đức và nhân văn của tiến bộ khoa học. Qua đó, bài viết nhận định rằng khoa học viễn tưởng Đông Á đang trở thành một không gian tưởng tượng quan trọng để các xã hội trong khu vực đối diện và thương thảo với những biến động của thời đại công nghệ.
Tài liệu tham khảo
- Bould, M., & Butler, A. M. (2009). The Routledge companion to science fiction. Routledge.
- Briel, H. (2023). Asian futures or western futures? The increasingly varied faces of science fiction. EuropeNow Journal. https://www.europenowjournal.org
- Chi, T.-w. (2021). The membranes. Columbia University Press.
- Chung, B. (2024). Con thỏ nguyền rủa (Hà Linh, Trans.). NXB Hội Nhà văn.
- Csicsery-Ronay Jr., I. (2008). The seven beauties of science fiction. Wesleyan University Press.
- Chu, S.-Y. (2010). Do metaphors dream of literal sleep? A science-fictional theory of representation. Harvard University Press.
- Haraway, D. J. (2016). A cyborg manifesto. University of Minnesota Press.
- Hayles, N. K. (1999). How we became posthuman: Virtual bodies in cybernetics, literature, and informatics. University of Chicago Press.
- Hua, L. (2021). Chinese science fiction during the post-Mao era. University of Toronto Press.
- Liu, C. (2023). Khu rừng đen tối (Lục Hương, Trans.). NXB Hà Nội.
- Ogawa, Y. (2025). Kết tinh thầm lặng (Uyên Thiềm, Trans.). NXB Hà Nội.
- Park, S. (2025). Luminous. Simon & Schuster.
- Roh, D. S., Huang, B., & Niu, G. A. (Eds.). (2015). Techno-Orientalism: Imagining Asia in speculative fiction, history, and media. Rutgers University Press.
- Wolfe, C. (2010). What is posthumanism? University of Minnesota Press.
- Wu, M.-Y. (2021). Người mắt kép (Nguyễn Phước An, Trans.). NXB Hội Nhà văn.
