NGHIÊN CỨU TỪ THỨC TIÊN HÔN LỤC DƯỚI GÓC NHÌN SO SÁNH

Các tác giả

  • Phạm Thị Vân Huyền Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên, Thái Nguyên, Việt Nam

DOI:

https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0040

Từ khóa:

văn học so sánh, văn học trung đại, truyền kì Đông Á, Truyền kì mạn lục, Từ Thức tiên hôn lục

Tóm tắt

Thiên truyện Từ Thức tiên hôn lục trích trong tập Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ là một kiệt tác của văn học trung đại Việt Nam. Bằng cách tiếp cận dưới góc độ so sánh, bài viết thực hiện một khảo sát toàn diện về tác phẩm trên hai bình diện chính: (1) Giải mã mối quan hệ tương tác giữa truyện truyền kì với văn học dân gian; (2) Phân tích sự tiếp biến sáng tạo các mô típ truyền kì Đông Á trong tương quan đối chiếu với các tác phẩm của Trung Quốc và Hàn Quốc. Kết quả nghiên cứu đã làm rõ chiến lược “lịch sử hóa”, “tri thức hóa” nguồn dữ liệu dân gian của Nguyễn Dữ trong việc biểu đạt những tư tưởng triết lí sâu sắc về nhân sinh và thời đại, đồng thời khẳng định sự chủ động của tác giả khi tiếp nhận truyền kì khu vực, từ đó xác lập vị thế độc lập và bản sắc văn hóa Việt Nam trong dòng chảy văn hóa Đông Á.

Tài liệu tham khảo

- Cù, H., & Nguyễn, D. (1999). Tiễn đăng tân thoại - Truyền kì mạn lục. NXB Văn học, Hà Nội.

- Đoàn, L. G. (2025). Những vấn đề xã hội và thi pháp thể loại truyện truyền kì Đông Á. Tạp chí Hán Nôm, 3(190), 3-18.

- Đỗ T. M. P. (2021). Thế giới nhân vật trong truyện truyền kì trung đại Việt Nam. Tạp chí Khoa học xã hội, nhân văn và giáo dục Trường Đại học Đà Nẵng, 11(1), 179-192. https://doi.org/10.47393/jshe.v11i1.957

- Hồ, Á. M. (2011). Giáo trình Văn học so sánh. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.

- Jeon, H. K. (2024). Nghiên cứu so sánh tiểu thuyết truyền kì Hàn Quốc-Trung Quốc-Việt Nam (thông qua Kim Ngao tân thoại, Tiễn đăng tân thoại, Truyền kì mạn lục). NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

- Kim, K. H. (2018). Nghiên cứu so sánh kiểu nhà nho ẩn dật trong Chuyện Từ Thức lấy vợ tiên và Say rượu tới chơi đền Phù Bích. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, 22, 35-43.

- Kim, T. T. (2004). Kim Ngao tân thoại. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

- Lê, D. K. M. (2016). Nghĩ về cội nguồn của truyện truyền kì trung đại Việt Nam. Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, 5(83), 72-83.

- Lê, V. T. (2010). Nguyễn Dữ, trong tư cách một người phê bình. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 20, 72-83.

- Lê, V. T., & Kim, K. H. (2017). Bàn thêm về nhân vật Từ Thức trong Truyện Từ Thức lấy vợ tiên của Nguyễn Dữ. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Vinh, 46(2B), 50-55.

- Lê V. T., & Kim K. H. (2019a). Kiểu nhân vật đạo sĩ và dật sĩ trong Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ. Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 14(8), 28-37. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.14.8.283(2017)

- Lê, V. T., & Kim, K. H. (2019b). Sự dung hợp và đan xen các hình thức thể loại trong truyện kì ảo trung đại Việt Nam và Hàn Quốc. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, 33, 89-99.

- Lê V. T., & Phạm T. H. (2024). Chu Sinh truyện trong dòng chảy loại hình truyện truyền kì trung đại Hàn Quốc. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 69(1), 3-14. https://doi.org/10.18173/2354-1067.2024-0001

- Nguyễn, T. K. N. (2020). Vietnamese religion, folklore and literature: Archetypal journeys from folktales to medieval fantasy short stories. Cogent Arts & Humanities, 7(1), 1847769. https://doi.org/10.1080/23311983.2020.1847769

- Nguyễn, Đ. C. (2000). Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam. NXB Giáo dục, Hà Nội.

- Nguyễn T. T. (2021). Tên nhân vật như những tín hiệu nghệ thuật: Giải mã tên gọi một số nhân vật trong Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ. Tạp chí Khoa học xã hội, nhân văn và giáo dục Trường Đại học Đà Nẵng, 11(2), 53-60. https://doi.org/10.47393/jshe.v11i2.979

- Nguyễn, T. T. Q. (2016). Cốt truyện Sự tích động Từ Thức trong Truyền kì mạn lục. Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, 390, 75-80.

- Phạm, V. H. (2023). Một số biểu hiện của nhân sinh quan Phật giáo trong Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 10(6), 56-63. https://doi.org/10.52714/dthu.10.6.2021.910

- Trần, Í. N. (2000a). Nghiên cứu so sánh Tiễn đăng tân thoại và Truyền kì mạn lục. NXB Văn học, Hà Nội.

- Trần, T. P. P. (2019). Giáo trình Văn học so sánh. NXB Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh.

- Trần, Đ. S. (2000b). So sánh văn học và văn hóa: Nguyễn Dữ và tiên thoại Trung Quốc qua truyện Từ Thức lấy vợ tiên. Tạp chí Văn học, 5, 21-26.

- Viện Nghiên cứu Hán Nôm. (1997). Tổng tập tiểu thuyết chữ Hán Việt Nam (tập 1). NXB Thế giới, Hà Nội.

Tải xuống

Đã Xuất bản

2026-04-27

Số

Chuyên mục

Bài viết

Cách trích dẫn

Thị Vân Huyền, P. (2026). NGHIÊN CỨU TỪ THỨC TIÊN HÔN LỤC DƯỚI GÓC NHÌN SO SÁNH. Tạp Chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Khoa học Xã hội, 71(3), 13-21. https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0040