KIỂU NHÂN VẬT “ANH HÙNG CỦA SỰ YẾU ĐUỐI” VÀ BI KỊCH NGƯỜI NGHỆ SĨ TRONG CHẾT Ở VENICE CỦA THOMAS MANN
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0043Từ khóa:
Thomas Mann, Chết ở Venice, những anh hùng của sự yếu đuối, đạo đức thành tựu, khủng hoảng chủ thểTóm tắt
Dựa trên điểm tựa lí thuyết từ khái niệm “những anh hùng của sự yếu đuối” (“Helden der Schwäche”) của Thomas Mann, kết hợp với các phương pháp phân tích cấu trúc chủ thể và đối chiếu xã hội học - mĩ học, bài viết khảo sát tiểu thuyết Chết ở Venice nhằm đào sâu vấn đề khủng hoảng chủ thể nghệ sĩ hiện đại dưới sức ép của đạo đức thành tựu (Leistungsethik). Qua đó, nghiên cứu chỉ ra cơ chế vận hành của cấu trúc chủ thể: từ kỉ luật khổ hạnh, tích tụ đối lực ngầm, đến sự trỗi dậy của Eros và trạng thái mê say (Rausch) dẫn đến tan rã năng lực phản tư. Cái chết của nhân vật chính được xác định không phải hệ quả dịch bệnh mà là điểm hoàn tất cấu trúc của suy đồi. Kết quả nghiên cứu góp phần chuyển trọng tâm tiếp nhận tác phẩm từ đọc biểu tượng sang phân tích cấu trúc chủ thể, đồng thời cung cấp một chẩn đoán sâu sắc về giới hạn của mô hình nghệ sĩ trong hiện đại tính.
Tài liệu tham khảo
- Bahr, Ehrhard. (1991). Erläuterungen und Dokumente zu Thomas Mann: Der Tod in Venedig [Giải thích và tư liệu về Thomas Mann: Chết ở Venice] (Reclams Universal-Bibliothek). Philipp Reclam jun.
- Campbell, Joseph. (2016). The hero with a thousand faces [Người anh hùng mang ngàn khuôn mặt] (H. Huang, Trans.). Zhejiang People’s Publishing House.
- Campbell, Joseph, & Moyers, Bill. (2013). The power of myth: Discovering the self in the world of gods and heroes [Sức mạnh của huyền thoại: Khám phá bản ngã trong thế giới của các vị thần và anh hùng] (K. Zhu, Trans.). Zhejiang People’s Publishing House.
- Cohn, Dorrit. (2005). The second author of Der Tod in Venedig [Tác giả thứ hai của Chết ở Venice]. In Thomas J. Schoenberg & Lawrence J. Trudeau (Eds.), Short story criticism (Vol. 80). Gale. https://link.gale.com/apps/doc/H1420064796/LitRC
- Gall, Lothar. (1991). Bürgertum in Deutschland [Tầng lớp thị dân ở Đức]. Wilhelm Goldmann Verlag.
- Geldszus, Oliver Kurt-Georg. (1999). Verzicht und Verlangen: Askese und Leistungsethik in Werk und Leben Thomas Manns [Từ bỏ và khát vọng: Khổ hạnh và đạo đức thành tựu trong tác phẩm và cuộc đời Thomas Mann]. Verlag Dr. Köster.
- Ghosh, Amrita. (2017). The horror of contact: Understanding cholera in Mann’s Death in Venice [Nỗi kinh hoàng của sự tiếp xúc: Tìm hiểu bệnh tả trong Chết ở Venice của Mann]. Transtext(e)s Transcultures 跨文本跨文化, (12). https://doi.org/10.4000/transtexts.779
- Jendreiek, Helmut. (1977). Thomas Mann: Der demokratische Roman [Thomas Mann: Tiểu thuyết dân chủ]. Bagel.
- Mann, Thomas. (1974). On myself [Tự bạch] (Princeton lectures, 1940). In Hans Wysling (Ed.), Dokumente und Untersuchungen: Beiträge zur Thomas-Mann-Forschung [Tư liệu và khảo cứu: Những đóng góp cho nghiên cứu Thomas Mann] (Thomas-Mann-Studien, Vol. 3, pp. 84–87). Francke Verlag.
- Mann, Thomas. (2009). Buddenbrooks [Gia tộc Buddenbrook] (W. Fu, Trans.). Yilin Press.
- Mann, Thomas. (2012). Chết ở Venice (Nguyễn Hồng Vân, Dịch). Nhà xuất bản Trẻ.
- Mann, Thomas. (2013). Suffering and greatness of the nineteenth century [Đau khổ và sự vĩ đại của thế kỉ XIX] (Y. Zhu, Trans.). Zhejiang University Press.
- Müller, Janina. (2021). Performance as transformation: The laughing songs of “Death in Venice” in literature, film, and opera [Trình diễn như một sự chuyển hóa: Những khúc ca tiếng cười của “Chết ở Venice” trong văn học, điện ảnh và opera]. Sound Stage Screen, 1(2), 69–100. https://doi.org/10.54103/sss14054
- Phạm Phú Uyên Châu. (2020). Chết ở Venice và bệnh dịch dưới ngòi bút của Thomas Mann. Tạp chí Sông Hương, Số đặc biệt, 12–20.
- Reed, Terence James. (1983). Thomas Mann: Der Tod in Venedig. Text, Materialien, Kommentar mit den bisher unveröffentlichten Arbeitsnotizen Thomas Manns [Thomas Mann: Chết ở Venice. Văn bản, tư liệu, bình giải kèm những ghi chép làm việc chưa từng công bố của Thomas Mann] (2. Aufl.; Hanser Literatur-Kommentare, Bd. 19). Carl Hanser.
- Robertson, Ritchie. (2002). Classicism and its pitfalls: Death in Venice [Chủ nghĩa cổ điển và những cạm bẫy của nó: Chết ở Venice]. In Ritchie Robertson (Ed.), The Cambridge companion to Thomas Mann [Cẩm nang Cambridge về Thomas Mann] (pp. 95–106). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CCOL052165310X.006
- Schiller, Friedrich. (2015). Classical aesthetic writings of Schiller [Các trước tác mĩ học cổ điển của Schiller] (D. Fan, Trans.). SDX Joint Publishing Company.
- Schmidt, Jochen. (2004). Die Geschichte des Genie-Gedankens in der deutschen Literatur, Philosophie und Politik 1750–1945 [Lịch sử quan niệm thiên tài trong văn học, triết học và chính trị Đức giai đoạn 1750–1945] (Bd. 1–2; 3., verbesserte Auflage). Universitätsverlag Winter.
- Vaget, Hans Rudolf. (1984). Thomas Mann-Kommentar zu sämtlichen Erzählungen [Bình giải Thomas Mann về toàn bộ các truyện kể]. Winkler.
- von Gronicka, A. (1956). “Myth plus psychology”: A style analysis of Death in Venice [“Huyền thoại cộng tâm lí”: Phân tích phong cách về Chết ở Venice]. The Germanic Review: Literature, Culture, Theory, 31(3), 191–205. https://doi.org/10.1080/19306962.1956.11786846
- Weber, Max. (2012). The Protestant ethic and the spirit of capitalism [Đạo đức Tin Lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản] (Q. Ma & J. Chen, Trans.). Peking University Press.
- Yuan, Kexiu. (2017). Problems of the artist in Thomas Mann’s Tonio Kröger [Những vấn đề của người nghệ sĩ trong Tonio Kröger của Thomas Mann]. Journal of Beijing International Studies University, 39(3), 84–95. https://doi.org/10.12002/j.bisu.049
