ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA ĐÔ THỊ QUA VĂN HỌC DÂN GIAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0014Từ khóa:
Văn hóa đô thị, văn học dân gian, Thành phố Hồ Chí MinhTóm tắt
Văn học dân gian (VHDG) Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là bộ phận đặc thù trong kho tàng VHDG Nam Bộ, hình thành trong không gian đô thị đa tộc người, năng động và giàu tính giao thoa văn hóa. Tuy giữ vai trò quan trọng, bộ phận này vẫn chưa được nghiên cứu tương xứng. Trải qua quá trình đô thị hóa và di dân, VHDG TP.HCM không mai một mà liên tục được tái tạo và thích ứng với đời sống hiện đại; môi trường lưu giữ - sáng tạo mở rộng từ truyền miệng sang xuất bản và lan truyền trên mạng xã hội. Bài viết hướng đến nhận diện các thể loại tiêu biểu và làm rõ đặc trưng nổi bật của VHDG TP.HCM ở khả năng thích ứng và sáng tạo trong bối cảnh đô thị. Nghiên cứu kết hợp phương pháp tư liệu - lịch sử - văn bản với phương pháp phân tích loại hình, qua đó phát hiện quy luật vận động của các hình thức VHDG đồng thời khái quát những giá trị thẩm mĩ và bản sắc văn hóa kết tinh trong đời sống dân gian đô thị hiện nay.
Tài liệu tham khảo
[1] Wirth L, (1938). Urbanism as a way of life. American Journal of Sociology, 44(1), 1-24.
[2] Gans HJ, (1968). Urbanism and suburbanism as ways of life: A re-evaluation of definitions. In: Rose AM (Ed.), Human behavior and social processes, p. 95-112. Houghton-Mifflin.
[3] Zijderveld AC, (1998). A theory of urbanity: The economic and civic culture of cities. Transaction Publishers.
[4] TN Khánh, (2012). Văn hóa đô thị (Giản yếu). NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh.
[5] TM Dục & LV Định, (2013). Lối sống đô thị Việt Nam trong quá trình đô thị hóa. NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội.
[6] TN Hiên & TV Chử, (2016). Đô thị hóa và chính sách phát triển đô thị trong công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở Việt Nam. NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội.
[7] Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam & Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, (2002). Văn hóa dân gian và sự phát triển văn hóa đô thị. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
[8] S Nam, (2005). Nói về miền Nam - Cá tính miền Nam - Thuần phong mĩ tục Việt Nam. NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh.
[9] VH Sển, (2002). Tuyển tập Vương Hồng Sển. NXB Văn học, Hà Nội.
[10] VH Sển, (1969). Sài Gòn năm xưa. Nhà sách Khai trí, Hà Nội.
[11] HN Trảng, (1998). Văn học dân gian Gia Định - Sài Gòn. Trong: Hội đồng Khoa học Xã hội TP. Hồ Chí Minh, Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, tr. 7-71. NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh.
[12] LMT Gia, (2022). Ca dao dân ca Nam Bộ cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX. NXB Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
[13] LMT Gia, (cb, 2019). Văn học dân gian Tiền Giang. NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh.
[14] NC Chánh, (1910). Hát và hò góp. NXB Phạm Văn Cường, Sài Gòn.
[15] Brunvand JH, (1996). American folklore: An encyclopedia. Garland Publishing.
[16] NTK Ngân, (2024). Nghiên cứu truyền thuyết đương đại: khuynh hướng, trữ lượng và viễn cảnh. Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm Hà Nội, 69(3), 3-13. DOI: 10.18173/2354-1067.2024-0043.
[17] NTN Hân, (2025). Đặc điểm truyền thuyết đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Khóa luận tốt nghiệp cử nhân tài năng, Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
[18] Chuyện lạ Việt Nam, (10 Tháng 10 2025). Sự thật rùng rợn về chung cư 727 Trần Hưng Đạo – Ngôi nhà của những oan hồn chưa siêu thoát. https://chuyenlavietnam.com/su-that-rung-ron-ve-chung-cu-727-tran-hung-dao-ngoi-nha-cua-nhung-oan-hon-chua-sieu-thoat.
[19] Sông Trăng (10 Tháng 10 2025). Vén màn bí ẩn Thuận Kiều Plaza, hơn 20 năm bị đồn thổi sự hiện diện tâm linh. VGT. https://vgt.vn/ven-man-bi-an-thuan-kieu-plaza-hon-20-nam-bi-don-thoi-su-hien-dien-tam-linh-ihyes-20250815t7511708/.
[20] ĐK Đuối, (10 Tháng 10 2025). Công viên Lê Thị Riêng. Nhóm Chung Cư Cũ. https://www.facebook.com/share/p/16egL65k4k/.
[21] ĐK Đuối, (10 Tháng 10 2025). Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Nhóm Chung Cư Cũ. https://www.facebook.com/share/p/1A2RoqWtcv/.
