CẠNH TRANH THỊ TRƯỜNG THƯƠNG MẠI GIỮA TRUNG QUỐC, MỸ VÀ NHẬT BẢN Ở TIỂU VÙNG SÔNG MEKONG (2008 - 2024)
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0033Từ khóa:
Tiểu vùng sông Mekong, cạnh tranh thương mại, Trung Quốc, Mỹ, Nhật BảnTóm tắt
Tiểu vùng sông Mekong, với vị trí địa – chính trị, nguồn tài nguyên phong phú và tốc độ phát triển nhanh, đã trở thành một trong những khu vực thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của các cường quốc trên thế giới. Trong giai đoạn 2008–2024, sự can dự của Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản tại Tiểu vùng sông Mekong ngày càng rõ nét, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại, là lĩnh vực thể hiện trực tiếp nhất mức độ ảnh hưởng kinh tế của mỗi nước. Dựa trên việc khảo cứu các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, kết hợp phân tích số liệu Thống kê Thương mại Hàng hóa Quốc tế của Liên Hợp Quốc (UN Comtrade), bài viết làm rõ lợi ích chiến lược về kinh tế; quy mô, tốc độ mở rộng thị trường, cũng như lĩnh vực và biện pháp cạnh tranh thương mại của ba cường quốc tại Tiểu vùng sông Mekong; từ đó phân tích đặc điểm và tác động của vấn đề cạnh tranh kinh tế trên.
Tài liệu tham khảo
- America., (2025, November 30). Hoa Kì cam kết tăng cường hợp tác với Tiểu vùng Mekong. Embassy of the Socialist Republic of Vietnam in the United States of America: https://vietnamembassy-usa.org/
- Bank, W. (2025). World Bank Open Data. https://databank.worldbank.org/
- Chang, F. K. (2013). The Lower Mekong Initiative and U.S. foreign policy in Southeast Asia: Energy, environment and power. Orbis, 57(2), 282–299. https://doi.org/10.1016/j.orbis.2013.02.005
- Chih M.T. (2018). Small States and Hegemonic Competition in Southeast Asia, Pursuing Autonomy, Security and Development amid Great Power Politics, (1st ed.). London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315562599
- Eyler, B. (2020). The Mekong matters for America. East-West Center. https://asiamattersforamerica.org/uploads/publications/2020-Mekong-Matters-for-America.pdf
- Hensengerth, O. M. (2009). Regionalism and foreign policy: China-Vietnam relations and institution-building in the Greater Mekong Subregion (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203872383
- Levy, J. (2023). Balances and balancing: Concepts, propositions, and research designs. Realism and the balancing of power. Pearson Education.
- Lu, G. S. (2013). China seeks to improve Mekong sub-regional cooperation: Causes and policies (RSIS Policy Papers). S. Rajaratnam School of International Studies. https://www.jstor.org/stable/resrep05850
- Nguyễn T. Q & Trương, V. T. (2001). Sông và tiểu vùng Mekong: Tiềm năng và hợp tác quốc tế. NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.
- Nguyễn, Đ. L. (2024). Chính sách của các nước đối với Tiểu vùng sông Mê Kông: Tác động và đối sách của Việt Nam. Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật.
- Nguyen, T. D. (1999). The Mekong River and the struggle for Indochina: Water, war, and peace. Praeger.
- Nghiêm, T. H. (2023). Cạnh tranh Mỹ – Trung tại Tiểu vùng Mekong mở rộng. Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, (5), 13-21.
- Nguyễn, T. Q. (2007). Hợp tác phát triển tiểu vùng Mekong mở rộng: Hiện tại và tương lai. NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.
- Nguyễn, T. T. (2015). Sự can dự của các nước Đông Bắc Á vào tiểu vùng sông Mê Kông. NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.
- Nguyễn, V. T., & Bùi, V. T. (2023). Thúc đẩy hợp tác Tiểu vùng Mê Kông hướng tới tăng trưởng bền vững, bao trùm. NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.
- Ogasawara, T. (2015). Development of the Mekong region as part of Japan's diplomatic strategy for East Asia. Asia-Pacific Review, 22(1), 34–45. https://doi.org/10.1080/13439006.2015.1038889
- Schaaf & Fifield. (1964). The Lower Mekong Challenge to Cooperation in Southeast Asia,. International Affairs, Volume 40, Issue 1, January 1964, 40(1), 57–66. https://doi.org/10.1093/ia/40.1.161c
- Statistics, U. N. (2025). UN Comtrade Database: Trade Flow. UN Comtrade Plus. https://comtradeplus.un.org/TradeFlow
- Tô, M. T. (2022). Tiểu vùng sông Mekong: Hợp tác năng động vì sự thịnh vượng, an ninh và phát triển bền vững. NXB Thế giới, Hà Nội.
- Trần, N. D. (2022). Cạnh tranh ảnh hưởng của Trung Quốc và Mỹ ở Tiểu vùng sông Mekong trong hai thập niên đầu thế kỉ XXI. Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, (4), 3-12.
- Trần, T. T. H. (2018). Vấn đề Biển Đông trong quan hệ Mỹ - Trung Quốc từ năm 1991 đến năm 2015. NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội.
- Yoshimatsu, H. (2015). The United States, China and geopolitics in the Mekong region. Asian Affairs: An American Review, 42(4), 173-194. https://www.jstor.org/stable/44074585
