ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO QUA CÁC BÀI VIẾT TRÊN TẠP CHÍ ĐUỐC TUỆ (1935-1945)
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0053Từ khóa:
đạo đức, Phật giáo, Đuốc Tuệ, chấn hưng, thuộc địaTóm tắt
Bài viết nghiên cứu hệ thống đạo đức Phật giáo qua các bài viết trên tạp chí Đuốc Tuệ (1935-1945), ấn phẩm quan trọng của phong trào chấn hưng Phật giáo Bắc kì thời thuộc địa. Sử dụng phương pháp phân tích nội dung kết hợp lịch sử-văn hoá, nghiên cứu khảo sát các bài viết về luân lí tứ ân, hiếu đạo, lục phương, ngũ giới, lục độ, từ bi hỉ xả. Kết quả cho thấy đạo đức Phật giáo có cấu trúc ba tầng: đạo đức cá nhân, đạo đức gia đình và đạo đức xã hội, phản ánh quan niệm toàn diện từ tu dưỡng cá nhân đến trách nhiệm xã hội. Nghiên cứu còn phát hiện chiến lược truyền bá có chủ ý và sáng tạo, thể hiện qua sự “Việt hoá” giáo lí thông qua thơ lục bát, thất ngôn, tam ngôn, phương thức “diễn ca” và tích hợp giá trị Nho giáo để tiếp cận đa dạng đối tượng độc giả. Qua đó, Đuốc Tuệ khẳng định vai trò diễn đàn văn hoá-tinh thần quan trọng, nơi trí thức Phật giáo hợp tác tạo bảo vệ bản sắc dân tộc trước áp lực thuộc địa hoá.
Tài liệu tham khảo
- Đ, N. T. (1936a). Luân lí tứ ân của đạo Phật. Đuốc Tuệ, 20, 4–7.
- Đ, N. T. (1936b). Chính nghĩa hai chữ từ bi. Đuốc Tuệ, 50, 3–6.
- Đặng, N. O. (1936). Ngũ giới. Đuốc Tuệ, 34, 24.
- Đồ, N. T. (1936). Hỉ xả. Đuốc Tuệ, 51, 3–6.
- Đỗ, N. B. (1939). Khuyến giới lẫn nhau. Đuốc Tuệ, 110, 28–29.
- Đỗ, Q. H. (Chủ biên). (2000). Lịch sử báo chí Việt Nam 1865–1945. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Hội, P. G. (1936). Nghi tiết lễ Phật của ban Đồng ấu. Đuốc Tuệ, 22, 13–22.
- Huỳnh, V. T. (2016). Báo chí Việt Nam từ khởi thuỷ đến 1945. NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh.
- Mật, T. (1943). Việt Nam Phật giáo sử lược. Minh Đức.
- Nguyễn, L. (2012). Việt Nam Phật giáo sử luận. NXB Phương Đông, Cà Mau.
- Nguyễn, T. C. (1936). Kinh báo ơn trọng cha mẹ. Đuốc Tuệ, 12, 15–18.
- Nguyễn, T. T. (1936a). Luân lí tứ ân của đạo Phật. Đuốc Tuệ, 21, 4–12.
- Nguyễn, T. T. (1936b). Dũng mãnh, tinh tiến. Đuốc Tuệ, 33, 3–5.
- Ninh, T. S. (2020). Phong trào chấn hưng Phật giáo ở Bắc kì: Trường hợp Hội Phật giáo (1934–1945). NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Phạm, T. T. (1938). Kinh Thiện sinh diễn ca. Đuốc Tuệ, 78, 35–37; 79, 25–26; 80, 40–42.
- Tố, L. (Dịch). (1937). Phật thuyết Hiếu tử kinh. Đuốc Tuệ, 69, 25–27; 70, 34–38; 73, 33–36; 74, 28–30.
- T, C. (1942). Phật giáo với nhân gian. Đuốc Tuệ, 190–191, 3–8.
- Thái, H. (Sao lục). (1936). Ngũ giới diễn ca. Đuốc Tuệ, 35, 7–12.
- Thích, Q. Q. (1944). Bài khuyến hiếu. Đuốc Tuệ, 235–236, 22–23.
- Trần, M. Đ. (1938). Khuyến hiếu ca. Đuốc Tuệ, 96, 37–39.
- Trí, H. (1938). Từ bi cứu thế. Đuốc Tuệ, 89, 35–41.
- Trịnh, N. T. (1936). Phật với chữ hiếu. Đuốc Tuệ, 25, 11–13.
- Viên, Q. (1941). Nhẫn nhục. Đuốc Tuệ, 161, 3–10.
