PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG SINH KẾ NUÔI TRỒNG THỦY SẢN VÙNG VEN BIỂN NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0017Từ khóa:
sinh kế bền vững, nuôi trồng thủy sản, ven biển Nam Định, biến đổi khí hậuTóm tắt
Nuôi trồng thủy sản là một trong những sinh kế chủ đạo tại vùng ven biển Nam Định nhưng đang đứng trước nhiều thách thức cả về tự nhiên và kinh tế; trong đó biến đổi khí hậu là một yếu tố làm gia tăng rủi ro. Dựa trên khung phân tích sinh kế của DFID, nghiên cứu này tập trung đánh giá thực trạng phát triển sinh kế nuôi trồng thủy sản tại vùng ven biển Nam Định thông qua phỏng vấn sâu các cán bộ, chuyên gia tại các địa phương vào tháng 6 - 8/2024 và số liệu thống kê trong giai đoạn 2010 - 2023. Kết quả cho thấy người dân chủ yếu sử dụng mô hình nuôi truyền thống, hiệu quả nhưng rủi ro cao, dễ bị tổn thương trước dịch bệnh và biến động thị trường; đặc biệt là rủi ro về thời tiết do biến đổi khí hậu. Hạn chế về vốn, kĩ thuật và liên kết tiêu thụ cũng cản trở việc mở rộng quy mô sản xuất. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp góp phần định hướng phát triển sinh kế nuôi trồng thủy sản bền vững cho cộng đồng ven biển Nam Định thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tài liệu tham khảo
[1] Chamber R & Conway G, (1992). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century. IDS Discussion Paper 296. Institute of Development Studies.
[2] DFID, (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. London: Department for International Development.
[3] Allison EH & Horemans B, (2006). “Putting the principles of the Sustainable Livelihoods Approach into fisheries development policy and practice”. Marine Policy, 30(6), 757–766. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2006.02.001
[4] Béné C, Hersoug B & Allison EH, (2010). “Not by rent alone: Analysing the pro-poor functions of small-scale fisheries in developing countries”. Development Policy Review, 28(3), 325–358. https://doi.org/10.1111/j.1467-7679.2010.00486.x
[5] Ha TTT & Bush SR, (2010). “Transformations of Vietnamese shrimp aquaculture policy: Empirical evidence from the Mekong Delta”. Environment and Planning C: Government and Policy, 28(6), 1101–1119. Doi: 0.1068/c09194
[6] Tuyen TV, (2006). Livelihood sustainability and resource use strategies in the coastal zone of the Mekong Delta, Vietnam (PhD Thesis). University of Bonn.
[7] Ủy ban Nhân dân tỉnh Nam Định, Sở Kế hoạch và Đầu tư (2023). Báo cáo tổng hợp quy hoạch tỉnh Nam Định thời kì 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
[8] Doan VV, Tinh PH & Trang BTT, (2018). “Assessment procedure for sea level rise economic damage due to climate change in agricultural land use: case study in Nam Dinh province”. Vietnam Journal of Science, Technology and Engineering, 60(2), 84-91. Nguồn: https://vietnamscience.vjst.vn/index.php/vjste/article/view/248/234. Truy cập ngày 23/4/2025.
[9] Sen TTM, et al, (2020). “Current Status of Mangroves in the Context of Climate Change in Xuan Thuy National Park Buffer Zone, Nam Dinh Province, Vietnam”. In: Trung Viet, N., Xiping, D., Thanh Tung, T. (eds) APAC 2019. APAC 2019. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-15-0291-0_167
[10] Cục Thống kê tỉnh Nam Định, (2024). Niên giám thống kê tỉnh Nam Định 2023. NXB Thống kê
[11] NX Hòa, TY Linh, PĐ Trung & NT Phương, (2023). Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất kinh tế – xã hội ở vùng ven biển Nam Định. Chuyên đề 4 trong Báo cáo quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội vùng ven biển Nam Định đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
[12] DV Hưng, VT Hoà, TV Giáp, ĐQ Trí & TTT Thảo, (2025). Xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo xâm nhập mặn tỉnh Nam Định. Tạp chí Khí tượng Thủy văn, 770, 97-107, doi:10.36335/VNJHM.2025(770).97-107.
[13] Tổng cục Thủy sản, (2024). Báo cáo thiệt hại sau bão số 3 (2024) – tỉnh Nam Định. Tổng cục Thủy sản.
[14] Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, (2024). Báo cáo tình hình bão số 3 và thiệt hại do thiên tai gây ra năm 2024. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia.
[15] Bộ Tài nguyên và Môi trường, (2023). Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành thủy sản Việt Nam. Truy cập từ: https://www.monre.gov.vn
[16] QTK Ngọc, (2018). “Tác động của biến đổi khí hậu đến ngành thủy sản Việt Nam”. Hội thảo Hợp tác trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ hiện đại - Tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành thủy sản, Thành phố Hồ Chí Minh, 8/2018.
[17] Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Nam Định, (2022). Phát triển nuôi trồng thủy sản thích ứng với biến đổi khí hậu vùng ven biển Giao Thủy – Nam Định. Báo cáo thuộc Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của tỉnh Nam Định đến năm 2030.
[18] Neefjes K, (2009). Environments and Livelihoods: Strategies for Sustainability. An Oxfarm Publication. Nguồn https://policy-practice.oxfam.org/resources/environments-and-livelihoods-strategies-for-sustainability-122750/
[19] FAO, (2022). State of the World’s Aquaculture 2022. DOI: https://doi.org/10.4060/cc0461en
[20] Xu M & Yang Q & Ying Ming, (2005). Impacts of Tropical Cyclones on Chinese Lowland Agriculture and Coastal Fisheries. 10.13140/2.1.4147.5529.
[21] FAO, (2021). Health management in Asian aquaculture. Proceedings of the Regional Expert Consultation on Aquaculture Health Management in Asia and the Pacific Serdang, Malaysia, 22–24 May 1995. Nguồn: https://www.fao.org/4/w3594e/W3594E00.htm
[22] Tổng cục Thống kê Việt Nam, (2023). Phát triển thủy sản theo hướng bền vững ở Việt Nam giai đoạn 2016 – 2024. Nguồn: https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2025/01/phat-trien-thuy-san-theo-huong-ben-vung-o-viet-nam-giai-doan-2016-2024/
[23] Bộ Tài nguyên và Môi trường, (2022). Báo cáo kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nguồn: https://api.vcci.com.vn/storage/fileskhac/6922aa35138a1.pdf, truy cập ngày 14/11/2025
[24] World Bank, (2020). Vietnam: Climate-Smart and Competitive Aquaculture. Nguồn: https://climateknowledgeportal.worldbank.org/sites/default/files/2019-06/CSA_Profile_Vietnam2.2.pdf
[25] FAO, (2024). National Aquaculture Sector Overview: Viet Nam. Nguồn: https://www.fao.org/fishery/en/countrysector/naso_vietnam. Truy cập ngày 15/11/2025
