BẢN ĐỊA HÓA TƯ TƯỞNG NỮ QUYỀN Ở VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỈ XX: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP NỮ CÔNG HỌC HỘI
DOI:
https://doi.org/10.18173/2354-1067.2026-0007Từ khóa:
Nữ công học hội, nữ quyền, Đạm Phương nữ sử, đầu thế kỉ XX, phụ nữ Việt NamTóm tắt
Bài viết này đề cập đến hiện tượng “bản địa hóa tư tưởng nữ quyền” đã xuất hiện ở Việt Nam đầu thế kỉ XX. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung phân tích hiện tượng này thông qua trường hợp Nữ công học hội (1926), tổ chức phụ nữ đầu tiên do chính phụ nữ sáng lập và điều hành. Nghiên cứu cho thấy, tư tưởng nữ quyền khi du nhập từ phương Tây vào đã không được tiếp thu nguyên vẹn, mà được chuyển dịch và bản địa hóa để phù hợp với bối cảnh xã hội thuộc địa – nửa phong kiến ở Việt Nam. Thông qua việc tìm hiểu và phân tích những hoạt động thực tiễn của Hội, nhận thấy rằng tổ chức này đã thể hiện một mô hình bản địa hóa tư tưởng nữ quyền đặc trưng: thay vì đối kháng trực tiếp với hệ thống phụ quyền, Nữ công học hội đã khéo léo dung hòa giữa những phẩm chất nữ giới truyền thống với “nữ trí” hiện đại, góp phần định hình sự biến đổi từ "nữ công gia chánh" sang hình ảnh người phụ nữ tự chủ về kinh tế và tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng, dù phạm vi ảnh hưởng của tổ chức này chủ yếu giới hạn trong thành thị và tầng lớp trí thức, nhưng Nữ công học hội vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc khởi tạo một hình mẫu bản địa hóa tư tưởng nữ quyền ở Việt Nam. Chính nền tảng này đã góp phần tạo tiền đề cho sự phát triển của phong trào phụ nữ Việt Nam trong những thập niên tiếp theo.
Tài liệu tham khảo
[1] ĐQ Hưng (chủ biên), TV Nghĩa, (2019). Tính hiện đại và sự chuyển biến văn hóa Việt Nam thời cận đại. NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.
[2] ĐTV Chi, (2008). Vấn đề phụ nữ trên báo chí Tiếng Việt trước năm 1945. NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.
[3] NT Dung, (2011). Tác giả Đạm Phương nữ sử trong bối cảnh hiện đại hóa đầu thế kỉ XX. Luận văn Thạc sĩ Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
[4] Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Thừa Thiên - Huế, Viện Văn học Việt Nam, (2012). Đạm Phương nữ sử - Chân dung nhà văn hóa Việt Nam đầu thế kỷ XX. NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội.
[5] NT Anh, (2008). Việt Nam dưới thời thuộc địa. NXB Văn học, Hà Nội.
[6] David G. Marr, (1981). Vietnamese Tradition on Trial, 1920–1945. University of California Press, London, England.
[7] Shawn McHale, (1995). “Printing and Power: Vietnamese Debates over Women’s Place in Society, 1918–1934”, in Essays into Vietnamese Pasts, KW Taylor & JK Whitmore (Eds), Cornell University Press.
[8] LN Ân & NK Hiền (sưu tầm và biên soạn), (2021). Dư luận nữ quyền tại Huế (1926 – 1929) trên sách báo đương thời. NXB Phụ nữ, Hà Nội.
[9] ĐA Dương (giới thiệu, tuyển chọn), (2018). Đạm Phương nữ sử – Vấn đề phụ nữ ở nước ta. NXB Phụ nữ, Hà Nội.
[10] Nữ công học hội Faifo, (1926). Chương trình và điều lệ. Imprimerie Đắc Lập, Bùi Huy Tín & Cie, Huế.
[11] Indochinese Security Service – Tonkin, (1928). Confidential Note No. 3645. Archives Nationales d’Outre-Mer (ANOM).
[12] TT Thúy (chủ biên), PN Thơm, NL Dung & ĐX Trường, (2017). Lịch sử Việt Nam, Tập 7: từ năm 1897 đến 1918. NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.
[13] Liam C. Kelley & Gerard Sasges, (2023). Vietnam over the Long Twentieth Century: Becoming Modern, Going Global. Springer Nature Singapore Pte Ltd, Singapore.
[14] HHH Vân, (2024). “Sự tác động của làn sóng nữ quyền thứ nhất đến thực hiện bình đẳng giới và sự vận dụng, phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay”. Tạp chí Sinh hoạt lí luận, Học viện Chính trị khu vực III, tập 202, số 5.
