DIỄN NGÔN QUYỀN LỰC VÀ SỰ KIẾN TẠO CHỦ THỂ TRONG TIỂU THUYẾT ĐẤT TRỜI VẦN VŨ CỦA NGUYỄN MỘT - Thị Xuân Quỳnh, Hồ; Thành Quí, Lê (Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Khoa học Xã hội, 2026)
Nghiên cứu này tập trung làm rõ cơ chế vận hành của quyền lực trong tiểu thuyết Đất trời vần vũ của Nguyễn Một dưới lăng kính lí thuyết diễn ngôn của Michel Foucault. Trong tác phẩm, quyền lực được hợp thức hóa qua ba lớp diễn ngôn đan cài: diễn ngôn huyền thoại - tâm linh; diễn ngôn đạo lí cộng đồng và nam quyền; diễn ngôn chính nghĩa - cách mạng. Ba lớp diễn ngôn này phân phối quyền phát ngôn của các nhân vật theo một trật tự bất đối xứng: một bên là chủ thể chiếm lĩnh “chân lí”, định đoạt số phận cộng đồng và một bên là các chủ thể bị tước quyền tự định nghĩa, bị đẩy vào trạng thái câm lặng; trong một số trường hợp, những chủ thể bị trị trong quá trình bị đồng hóa đã trở thành kẻ tái sản sinh bạo lực lên những người yếu thế hơn. Tuy nhiên, bên cạnh diễn ngôn quyền lực, tác phẩm còn kiến tạo diễn ngôn tình yêu và lòng nhân ái như một sự đối trọng, khẳng định sức mạnh tự thân của các giá trị nhân văn trước mọi áp chế. Kết quả nghiên cứu không chỉ mở ra một góc nhìn mới về tác phẩm mà còn góp phần khẳng định tính hữu hiệu của lí thuyết diễn ngôn trong việc giải mã văn học Việt Nam đương đại.