PHẢN KÍ ỨC VỀ CĂN TÍNH DO THÁI TRONG TIỂU THUYẾT CỦA PATRICK MODIANO: MỘT NỖ LỰC CHỐNG LẠI THAO TÚNG KÍ ỨC - Thanh Nhàn, Trần (Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Khoa học Xã hội, 2025)
Patrick Modiano thông qua hình ảnh người Do Thái đã tái hiện đầy sâu sắc mối quan hệ giữa kí ức – căn tính – quyền lực. Việc đặt tác phẩm dưới góc độ tự sự học, tâm lí học hay phê bình tiểu sử của các công trình đi trước đã vô tình bỏ qua các khía cạnh xã hội, chính trị và đạo đức ẩn chứa trong đó. Để bổ khuyết, bài viết tiếp cận một số sáng tác tiêu biểu của Modiano theo hướng liên ngành, kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực khác nhau: lịch sử, triết học, chính trị, đặc biệt là các lí thuyết kí ức học như phản kí ức (Michel Foucault), thao túng kí ức (Paul Ricoeur) và một số lí thuyết về căn tính. Phương pháp diễn giải lịch sử cũng được sử dụng để đối chiếu, so sánh những sự kiện lịch sử được nhắc đến trong tác phẩm với những phát ngôn chính thống của chúng. Mục đích là làm rõ cách mà căn tính Do Thái bị áp chế và định hình bởi diễn ngôn bài Do Thái và quá trình đồng hóa được phản ánh trong tác phẩm. Qua đó, bài viết khẳng định các nhân vật Do Thái trong tiểu thuyết của Patrick Modiano vận hành như những thực thể phản kí ức; qua chúng, Modiano chất vấn những diễn ngôn lịch sử chính thống và kháng cự lại sự thao túng về mặt ý thức hệ đối với kí ức tập thể ở nước Pháp thời hậu chiến.